બુધવાર, 24 જુલાઈ, 2019

જગતમાં સ્માર્ટ ફોન શોધાયા એને પગલે સમયાંતરે એમાં અવારનવાર અપડેટ્સ પણ આવતા રહ્યા. અર્થાત તમારો ફોન એન્ડ્રોઈડ હોય કે આઈઓએસ, એનાં નવાં નવાં વર્ઝન આવતાં રહેતાં હોય છે. અનેક વેળા વપરાશકાર બૂમાબૂમ કરતા હોય છે કે નવા અપડેટેડ વર્ઝનમાં ઘણા પ્રોબ્લેમ છે. મૂળ તેલુગુ અર્જુન રેડ્ડીની હિંદી રિમેક ‘કબીર સિંહ’ જૂના ને જાણીતા, પ્રેમમાં નાસીપાસ થઈને સેલ્ફ-ડિસ્ટ્રક્શન મોડ પર જતા રહેલા ‘દેવદાસ’નું અપડેટેડ વર્ઝન છે, જેમાં અનેક પ્રોબ્લેમ છે. હીરો ડૉક્ટર છે, જેને પોતાને અર્જન્ટલી ઈલાજની જરૂર છે. હીરોઈન, પણ, ક્વૉલિફાઈડ ડૉક્ટર છે, જે હરહમેશ પોતાનું અપમાન કરાવવા તૈયાર છે, હીરો ડૉક્ટરની કામવાળીથી કાચનો ગ્લાસ તૂટી જતાં ડૉક્ટર ગુસ્સામાં રાતોચોળ થઈને એને મારવા દોડે છે. આ સીનને કૉમેડી તરીકે રાખવામાં આવ્યો છે, જે રમૂજી કરતાં વિકૃત વધુ લાગે છે.




ફિલ્મની વાર્તા આટલી જ છેઃ દિલ્હી મેડિકલ કૉલેજમાં ભણતા ડૉ. કબીર સિંહ એની જુનિયર ડૉ. પ્રીતિના પ્રેમમાં પડે છે. જો કે પ્રેમમાં પડે છે એ તો અન્ડરસ્ટેટમેન્ટ થયું. પહેલા દિવસથી પ્રીતિ સાથે કબીરનું વર્તન એ જાણે એની બાપીકી મિલકત હોય એવું છે. તેલુગુ-હિંદી ફિલ્મના દિગ્દર્શક સંદીપ રેડ્ડી વાંગાએ કબીરનું પ્રીતિ પ્રત્યે ઑબ્સેશન બતાવવાના ચીતરી ચડે એવા અમુક સીન્સ દાખવ્યા છે. આવા સીન્સ વખતે બૅકગ્રાઉન્ડમાં સોંગ વાગે છે એના શબ્દો જુઓઃ “તુઝીપે હી તો મેરા હક હૈ”.. ખેર. કબીરનો બીજો પણ એક પ્રોબ્લેમ છેઃ એ જરાજેટલી વાતમાં વાતમાં ગુસ્સે થઈ જાય છે- કોઈની પણ ઉપરઃ બેસ્ટ ફ્રેન્ડ્સ, ગર્લફ્રેન્ડ, ભાઈ-બાપુજી, સાથી દાક્તર- કોઈની ઉપર (એ શું કામ આવો છે એનું કોઈ જસ્ટિફિકેશન સર્જક આપતા નથી. ભણવાનું પૂરું કરી બન્ને મુંબઈ પાછાં આવે છે, પણ કબીરના પ્રેમને પ્રીતિના પરિવાર તરફથી મંજૂરી ન મળતાં કબીર શહેરની એક મોટી હૉસ્પિટલમાં આલ્કોહોલિક સર્જન બની જાય છે.


આજથી બાવીસ વર્ષ પહેલાં આપણા મેહુલ કુમારે ‘મૃત્યુદાતા’ નામની ફિલ્મ બનાવેલી, જેમાં અમિતાભ બચ્ચનનું કેરેક્ટર ડૉ. રામ પ્રસાદ ઘાયલ ચિક્કાર ઢીંચીને ઑપરેશન કરે છે. જો કે પછી વાર્તા જુદો જ વળાંક લઈ લે છે. જ્યારે અહીં અન્કન્વેન્શનલ લવ સ્ટોરી અથવા હટકે પ્રેમકહાણી બતાવવાના નામે સ્ત્રી-દ્વેષ સિવાય બીજું કંઈ નથી. સીન આફ્ટર સીન નારીનાં હડહડતાં અપમાન કરવામાં આવે છે. જરા આ જુઓઃ કબીર લવર પ્રીતિને એના ઘરની બહાર એક અડબોથ લગાવે છે ને અલ્ટિમેટમ આપે છેઃ “છ કલાકમાં મારા ઘરે આવી જજે, નહીંતર”… બીજો સીનઃ કબીરનો એક સાઈડકિક જેવો ફ્રેન્ડ છે શિવા. કબીર શરાબ-ડ્રગ્ઝની લત છોડી જીવનમાં સ્થિર થાય એ હેતુસર એ કબીરને ઑફર કરે છેઃ “બોલ, (મેરી બહેન) વિદ્યા સે શાદી કરેગા”? ઓ હેલો, વિદ્યાને તો પૂછ કે એને આવા દારૂડિયા-ગંજેરી સાથે લગ્ન કરવા છે કે નહીં? પછી એ જ કહે છેઃ “શી રિયલી લાઈક્સ યૂ”. શાબ્બાશ. હૉસ્પિટલમાં પણ કબીર જૂનિયર મહિલા ડૉક્ટર, નર્સ પર સતત તાડૂક્યા કરે છેઃ “નો લિપ્સ્ટિક ઈન ઑપરેશન થિયેટર”. ક્યાબ્બાત.


ફિલ્મના એક પણ કેરેક્ટરમાં કોઈ ભલીવાર નથી, કોઈ ઊંડાણ નથી, કથા-પટકથા લખવામાં બુદ્ધિ-તર્કને તડકે મૂકી દેવામાં આવ્યાં છે, એક પણ ગીત થિયેટરની બહાર નીકળ્યા બાદ યાદ રહેતું નથી. શાહીદ કપૂરે એનું કેરેક્ટર પરફેક્ટલી ભજવ્યું હોવા છતાં એની પ્રત્યે અહોભાવ થતો નથી. શરૂઆતના અમુક સીન્સ કિયારા અડવાનીએ આશ્ચર્યજનક ખરાબ ભજવ્યા છે. કબીરના પિતા બનતા સુરેશ ઑબેરોય શરૂઆતના એક સીનમાં કહે છેઃ “કોઈ પણ ચીજના ઊંડાણમાં ગમેતેટલા જાઓ, હાથમાં તો ઝીરો જ આવશે”.


ફિલ્મ જોઈને બહાર નીકળ્યો ત્યારે થયું કે આ સંવાદ દ્વારા લેખક-દિગ્દર્શકે બિગનિંગમાં જ આપણને ચેતવણી આપી દેવામાં આવેલી, જે ખરેખર સાચી નીકળી.


ઉત્તરપ્રદેશની યોગી સરકાર બુધવારના રોજ વિધાનસભામાં ગુમનામી બાબા પર જસ્ટિસ વિષ્ણુ સહાયનો રિપોર્ટ રજૂ કરશે. આ પહેલા તપાસ રિપોર્ટને કેબિનેટની બેઠકમાં રાખવામાં આવ્યો હતો. ફૈઝાબાદમાં લાંબા સમય સુધી સુભાષચંદ્ર બોઝના હમશકલ કહેવાતા ગુમનામી બાબાનું મૃત્યું 1985 માં થયું હતું. લોકો આમને સુભાષચંદ્ર બોઝ માને છે.


પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર વિષ્ણુ સહાયના રિપોર્ટમાં એ સ્પષ્ટ નથી થઈ શક્યું કે ગુમનામી બાબા કોણ હતા અને શું સાચે જ તેઓ સુભાષ ચંદ્ર બોઝ હતા?  જો કે આ રિપોર્ટમાં ઘણી એવી વિશેષતાએ જણાવવામાં આવી છે, જે અનુસાર ગુમનામી બાબા અને સુભાષચંદ્ર બોઝમાં ઘણી સમાનતાઓ જોવા મળી છે. સુભાષ ચંદ્ર બોઝ પણ ગુમનામી બાબાની જેમ બંગાળી હતા અને અંગ્રેજી, હિંદી અને બંગાળી કડકડાટ બોલતા અને લખતા હતા. ગુમનામી બાબાને પણ રાજનીતિ, યુદ્ધ અને સમસામયિક વિષયો મામલે ઉંડુ જ્ઞાન હતું. તેઓ સંગીત પ્રેમી હતા અને પૂજા-પાઠ અને ધ્યાનમાં પોતાનો સમય પસાર કરતા હતા.


સુત્રો અનુસાર સહાય આયોગે પોતાના રિપોર્ટમાં લખ્યું છે કે ગુમનામી બાબા સુભાષચંદ્ર બોઝ હતા કે નહી તેની પુષ્ટી થઈ શકી નથી, કારણ કે તેમના મૃત્યુના 31 વર્ષ બાદ તેમના મામલે રિસર્ચ શરુ થયું. અખિલેશ યાદવ શાસન દરમિયાન ગુમનામી બાબાની ઓળખને લઈને જસ્ટિસ વિષ્ણુ સહાય આયોગનું ગઠન થયું હતું, જેનો રિપોર્ટ હવે સાર્વજનિક થશે.


આપને જણાવી દઈએ કે સ્વતંત્રતા સેનાની સુભાષચંદ્ર બોઝના જીવનના અંતિમ દિવસો રહસ્યના પડછાયામાં રહ્યા છે. તેમના મૃત્યુને લઈને ઘણા પ્રકારની થીયરી પ્રચલિત છે. આશા છે કે વિષ્ણુ સહાયનો રિપોર્ટ આવ્યા બાદ આ રહસ્ય પરથી પડદો ઉઠી શકે છે.


મંગળવાર, 23 જુલાઈ, 2019

.                      ⚖
     *વર્ગખંડ માં શાળા નાં ટીચરે*

         *બોર્ડ પર લખાણ લખ્યું.*

              ૯ × ૦૧ = ૦૯
              ૯ × ૦૨ = ૧૮
              ૯ × ૦૩ = ૨૭
              ૯ × ૦૪ = ૩૬
              ૯ × ૦૫ = ૪૫
              ૯ × ૦૬ = ૫૪
              ૯ × ૦૭ = ૬૩
              ૯ × ૦૮ = ૭૨
              ૯ × ૦૯ = ૮૧
              ૯ × ૧૦ = *૮૯*

       *આ લખાણ જોયા બાદ*

          *વર્ગ નાં વિદ્યાર્થીઓ*

      *શિક્ષક પર હસવા લાગ્યા*

                  *કારણ કે*

      *છેલ્લી લીટી માં ભુલ હતી.*

           *પછી શિક્ષકે કહ્યુ :*

     *મેં છેલ્લી લીટી કોઈ હેતુસર*

             *ખોટી  લખી છે.*

                  *કારણ કે*

     *હુ તમને કંઇક મહત્વની વાત*

            *સમજાવા ઇચ્છું છું.*

*દુનિયા તમારી સાથે આવોજ વ્યવહાર કરશે.*

   *તમે બોર્ડ પર જોઇ શકો છો કે મેં*

           *નવ વખત સાચું લખ્યું*

*તમારાંમાંથી કોઈ એ મારા વખાણ ન કર્યા*

                  *પરન્તુ મારી*

  *એક ભુલ ને કારણે તમે બધાં હસવા લાગ્યા*,

            *મારી ટીકા પણ થય.*

                     *એટલે*

    *તમને બધાને મારી એકજ સલાહ છે.*

        *દુનિયા ક્યારેય પણ તમારા*

*લાખો સારા કામને બિરદાવસે નહીં*

                     *પરંતું*

       *તમારી એક નાનકડી ભુલ ની*

              *ટીકા જરુર કરશે*

           *આ જીવનનું સત્ય છે*

                   🍁☀🍁

રવિવાર, 21 જુલાઈ, 2019

શિક્ષણની દશા

જંગલમાં વાઘની એક ફેક્ટરી હતી. 🐅

ત્યાં એકજ કિડી (સામાન્ય સેવક તરીકે) કામ કરતી હતી.
એ દરરોજ એકલી એના સમય પ્રમાણે કામ ઉપર આવતી અને સાન્જ સુધી બધુ કામ પતાવી દઇને એના ઘરે જતી..🐜

વાઘનો બિઝનેસ સારો ચાલતો હતો.
વાઘને વિચાર આવ્યો કે, આ એકલી કિડી કોઈના દેખરેખ વગર આટલું બધુ કામ કરી જાય છે, જો કોઈ દેખરેખ કરવાવાળો હોય તો તે હજુ વધારે અને હજુ સારું કામ કરશે.

આ ઈરાદા સાથે વાઘે એના ફેક્ટરીમાં એક મધમાખીની🐝 Production Manager તરીકે નિમણૂક કરી.

મધમાખીને કામનો ખુબ અનુભવ હતો અને તે રિપોર્ટ લખવામાં પણ બહુ હોશિયાર હતી.

એ વાઘને બોલી "સૌથી પહેલા આ કિડીનો આવવાનો અને જવાનો ટાઈમ ફિક્સ કરવો પડશે.
અને આ બધો રેકોર્ડ રાખવા માટે, કામની ઝડપ વધારવા માટે આપણને એક સેક્રેટરીની જરૂર પડશે.

એટલે વાઘે એના સેક્રેટરી તરીકે સસલાની નિમણૂક કરી..🐰

વાઘ મધમાખીનું કામ જોઈને ખુશ થયો. અને વાઘે કહ્યું "અત્યાર સુધી થઈ ગયેલા કામનો રિપોર્ટ બનાવી તેનો ગ્રાફ બનાવી મને Production Progress બતાવો"

એ કામ માટે મધમાખીએ પછી computer, projector અને laser printer ની માંગણી કરી.💻🖨

આ માટે વાઘે ફરી એકવાર computer department ની સ્થાપના કરી. અને તેનો સંભાળ રાખવા એક computer head ની જરૂર પડતાં એણે એક બિલાડીની 🐱 computer head તરીકે નિમણૂક કરી.

સમય જતાં કિડીને વારે ઘડીએ કામ છોડીને નિરર્થક રિપોર્ટ બનાવવા, કારણ વગરની મિટિંગમાં બેસીને સમય વેડફવો, આ બધાનો તેને કંટાળો આવવા લાગ્યો અને તેનો પરિણામ production પર થવા લાગ્યો.

પછી વાઘે એવું વિચાર્યું કે આમાં એક technical માણસની જરૂર નક્કી છે, એટલા માટે કે એ મધમાખીના વિચાર કિડીને બરાબર સમજાવી શકે.
એટલે એણે ફરી એકવાર એક વાનરની 🐒technical instructor તરીકે નિમણૂક કરી.

રોજ સમય પર આવી જઈને કામ કરવાવાળી કિડીને આ બધું પસંદ નહોતુ.

તેને વધારે ગુસ્સો આવ્યો અને તેનો પરીણામ production માં હજુ ઘટાડો થયો.

હવે આપણને વધારે loss થઈ રહ્યો હોઈ ચિંતિત વાઘે તેનુ કારણ શોધવા ઘુવડને મોકલ્યો.🦉

૩ મહિનાના લાંબા સર્વ્હે કર્યા પછી ઘુવડએ વાઘને રિપોર્ટ મોકલ્યો.

"તમારી ફેક્ટરીમા કામગાર વર્ગ વધારે હોવાથી આ loss છે."

"હવે તમે મને કહો, આમાથી કોને કામ પરથી નિકાળી દેવામાં આવશે???"

..........

..........

અર્થાત કિડીનેજ ......🐜

આજે education  ક્ષેત્રમાં આજ પરિસ્થિતિ જોવા મળે છે. 🙈

ગુરુવાર, 18 જુલાઈ, 2019

પાર્કિન્સન: જાણો ચેતો અને અટકાવો


વર્ષ 1817માં ડૉ. જેમ્સ પાર્કિન્સને સૌપ્રથમ મગજના રોગનાં લક્ષણોની વિસ્તૃત માહિતી આપી હતી તેથી આ રોગને તેમના નામે ઓળખાય છે. વયસ્ક લોકોને આ મૂંઝવતો અને પ્રચલિત રોગ છે, જેમાં મગજના ‘સબસ્ટેન્સિયા નાયગ્રા' નામના કોષો કોઈ કારણસર ક્ષતિગ્રસ્ત થઈ નાશ પામતા જાય છે ત્યારે ડોપામિન નામનું બ્રેઈનનું અગત્યનું જૈવિક રસાયણ બનતું ઓછું થઈ જાય છે. તેનાથી હલન-ચલન ધીમું અને મંદ થઈ જવું, ધ્રુજારી (કંપન), સ્નાયુઓનું કડકપણું વિગેરે લક્ષણો ઉદભવે છે. શરૂઆત મોટે ભાગે શરીરની એકબાજુ એટલે કે જમણા કે ડાબા અંગથી થાય છે. અમુક દર્દીઓમાં આગળ જતા થોડાક વર્ષોમાં તે બન્ને અંગોમાં પ્રસરી જાય છે. .


પાર્કિન્સન્સના લક્ષણો જોઈએ તો, આરામની પળોમાં હાથ-પગની આંગળીઓમાં વિશિષ્ટ પ્રકારની લયબધ્ધ ધ્રુજારી (Tremors), ચાલતી વખતે હાથનું હલન-ચલન ઓછું થવું, ઐચ્છિક સ્નાયુઓની બધી જ ક્રિયાઓ ઓછી અને ધીમી થવી. (Bradykinesia), હાથ-પગ તથા ચહેરાના સ્નાયુઓ કડક થઈ જવા (Rigidity), અક્ષર નાના થઈ જવા, ચાલ ધીમી પડવી, ચાલતા-ચાલતા સ્થગિત થઈ જવું, યાદદાસ્તમાં ઘટાડો થવો, ડિપ્રેશન આવવું, ખૂબ પરસેવો થવો, શરીરે કળતર થવું, અવાજ ધીમો અને કંટાળાજનક થઈ જવો (Monotonous), ચહેરાના હાવભાવ ઓછા થવા–અદ્રશ્ય થવા, મોઢામાંથી લાળ પડવી, આંખોના ઝપકારા મંદ થવા વિગેરે લક્ષણો જણાય તો ડૉક્ટરને મળીને રોગનું નિદાન કરાવવું જરૂરી બને છે. .

આ રોગ ઉંમર વધવાને કારણે થતા મગજના ઘસારા(Wear & tear) સાથે સંકળાયેલો છે. તેના ચોક્કસ કારણો હજી સંપૂર્ણપણે જાણી શકાયા નથી. કેટલીકવાર દવાઓની આડઅસર, માથામાં ઈજાઓ, જૈવિક રસાયણો કે વાયરસથી થતા નુક્સાન કે વારસાગત કારણોથી આ રોગ થાય છે. ઘણાં કિસ્સાઓમાં દર્દી અજાણ કારણોથી પણ આ રોગનો ભોગ બન્યાનું જણાયું છે. ક્યારેક આ રોગ બીજા કોઈ મોટા રોગના ભાગરૂપે પણ થતો જોવા મળે છે. આશરે 500 માંથી એક વ્યક્તિને કંપવા થઈ શકે છે. 60 વર્ષથી વધુ વયના આશરે 1.5% લોકો આ રોગથી પીડાય છે. મગજમાં ડોપામિન નામનું મગજનું રસાયણ ઉત્પન્ન કરનાર 80 ટકા જેટલા કોષો નાશ પામે ત્યારે કંપવાના લક્ષણો દેખાવા લાગે છે. .

આ રોગના નિદાન માટે MRI, Functional MRI ઉપયોગી સાબિત થાય છે. આ કોષોને નાશ પામતા અટકાવવાની કોઈ ચિકિત્સા કે દવા નથી, તેથી તેને જડમૂળ માંથી નાબૂદ કરી શકાતો નથી, પરંતુ નિયમિત દવા, સારવાર કરવાથી તેના ઘણાંબધા લક્ષણો પર મહદઅંશે કાબૂ જરૂર મેળવી શકાય છે. આધુનિક ચિકિત્સા પધ્ધતિ અને યોગ દ્વારા આ રોગમાં રાહત મળી શકે છે. .

તબીબી દ્રષ્ટીએ આ રોગને પાંચ અવસ્થામાં વહેચવામાં આવે છે. જેમકે પહેલા તબક્કે શરીરની એક બાજુ ધ્રુજારી કે કડકપણું આવવું, જ્યારે અંતિમ તબક્કામાં દર્દી પથારીવશ હોય છે. પ્રત્યેક તબક્કે દર્દીને કઈ દવા કેટલા પ્રમાણમાં આપવી તે ન્યુરોફિઝિશિયન નક્કી કરે છે. અત્રે ઉલ્લેખનીય છેકે પ્રત્યેક દર્દીની સારવાર અને દવાની માત્રા જુદી જુદી હોય છે. .

પાર્કિન્સન્સ સંબંધિત સર્જરીમાં છેલ્લા બે દાયકાઓમાં ખાસ સંશોધનો થયા છે. કયા પ્રકારની અને કયા સમયે સર્જરી કરવી તેના વિશે પણ નિષ્ણાતોમાં ખાસ સેમિનારો મારફતે ચર્ચાઓ પણ થઈ રહી છે. સામાન્ય રીતે પાર્કિન્સોનિઝમમાં 3 પ્રકારની સર્જરીઝ થઈ શકે છે. જેમકે, અબ્લેશન સર્જરી, ડીપ બ્રૅઈન સ્ટીમ્યુલેશન અને સેલ ટ્રાન્સપ્લાન્ટેશન સર્જરી. .

મેડિકલ તથી સર્જિકલ પ્રકારની સારવાર ઉપરાંત નિયમિત વ્યાયામ, આનંદિત જીવન, સમુહમાં મળવું અને યોગોપચાર કરવો વિગેરે પણ સફળ સારવારના ઉપયોગી પરિબળો છે. ટૂંકમાં પાર્કિન્સન્સ રોગથી હવે ગભરાવાની કોઈ જરૂર નથી. વિશ્વ પાર્કિન્સન્સ દિવસ 11 એપ્રિલે મનાવવામાં આવે છે. પાર્કિન્સન્સ વિશે જાણીએ, તેનાથી ચેતીએ અને અટકાવવા માટે પ્રયત્નશીલ થઈએ તેવા વિશ્વાસ સાથે આગળ વધીએ..!!.

પાર્કિન્સન પ્લસ સિન્ડ્રોમ્સ – જેમાં મુખ્યત્વે 4 પ્રકાર છે. મલ્ટિસિસ્ટમ એટ્રૉફી-MSA (ચાલત-ચાલતા પડી જવું, બોલવામાં તકલિફ, હાથની ક્રિયાઓમાં તકલિફ, એકદમ ઉભા થવા જાઓ ત્યારે બ્લડપ્રેશર ઘટી જવું, પેશાબ અટકી જવો.) ડિફ્યુઝ લેવી બૉડી ડિસીઝ –DLB (યાદદાસ્ત ઘટીજવી, અશક્તિ લાગવી, ભ્રમણા થવી, ચિત્તભ્રમ, સભાનતામાં નોંધપાત્ર વધઘટ થવી.) પ્રોગ્રેસિવ સુપ્રાન્યુક્લિઅર પાલ્સી-PSP (શરીરના અંગોમાં મુખ્યત્વે છાતી અને પીઠના ભાગે કડકપણું થઈ જવું, આંખોના સ્નાયુઓનું હલન-ચલન ઘટી જવું, અવાજ્માં ફેરફાર થઈ જવો.), કોર્ટિકોબેઝલ ડિજનરેશન-CBD(હાથના એકબાજુના ભાગે વિચિત્ર હલન-ચલણ થવું, હાથમાં તાકાત હોવાછતાં કામ થતું નથી અને સંવેદના નાશ પામે છે.).

મંગળવાર, 16 જુલાઈ, 2019


*ગુરુ શિષ્ય ની સત્ય ઘટના*

બી. જે. મેડિકલ કૉલેજના મેડિસિન વિભાગના વડા અને સિનિયર પ્રૉફેસર ડૉ.સી.સી. ડામોરસાહેબનો સવારનો રાઉન્ડ ચાલુ હતો. તેમની સાથે રહેલા જુનિયર રેસિડન્ટ્સ, સિનિયર રેસિડન્ટ્સ, પોસ્ટ-ગ્રૅજ્યુએટ સ્ટુડન્ટ્‍સ, આસિસસ્ટન્ટ પ્રૉફેસર વગેરે મનમાં ગભરાઈ રહ્યા હતા. ડૉ. ડામોરસાહેબનું જ્ઞાન અને અનુભવ એટલાં વિશાળ હતાં કે કોઈ પણ ડૉક્ટરને રાઉન્ડમાં પ્રશ્ન પૂછીને ગભરાવી નાખતા. છતાં પણ તેમના રાઉન્ડમાં અઢળક શીખવા મળતું. તેથી બધા જ ડૉક્ટરો તેમના રાઉન્ડમાં જોડાવા તત્પર રહેતા.

બીજે માળે મેઈલ મૅડિકલ વૉર્ડમાં રાઉન્ડ ચાલુ હતો. ત્રીજા ખાટલે આવતાં સાહેબ અટકીને દર્દીને તાકી રહ્યા.

બ્યાસી વર્ષના કાકા, વધેલી દાઢી છતાં ભવ્ય કપાળ, વાળના ઠેકાણાં નહીં, ફાટી ગયેલાં કપડાં છતાં સારા ઘરના બુઝુર્ગ લાગતા હતા. જૂનું પણ સોનું તો સોનું જ છે, તેમ આ લઘરવઘર વૃદ્ધ પણ તેમના ચહેરા ઉપરના તેજ ઉપરથી વિદ્વાન લાગતા હતા. સાહેબે તેની હિસ્ટ્રી રેસિડન્ટ ડૉક્ટરને પૂછી.

‘સાહેબ, આમનું નામ છે કૃપાશંકર ત્રિવેદી, ઉંમર છે બ્યાસી વર્ષ, દાહોદ બાજુના ગામડામાં બહાર રઝળતા મળી આવેલ છે. આવ્યા ત્યારે સખત તાવ અને ન્યુમોનિયાથી ખમખમી ગયા હતા. વ્યવસાયે શિક્ષક હતા, ચોવીસ વર્ષ પહેલાં નિવૃત્ત થયા. શાળા પ્રાઈવેટ ટ્રસ્ટની હોવાથી પેન્શનની જોગવાઈ ન હતી, તેથી આવકનું સાધન કાંઈ ન હોવાથી ગામડામાં માગી ભીખીને ગુજરાન ચલાવી રહ્યા હતા.’ રેસિડન્ટ ડૉક્ટરે એકીશ્વાસે તમામ હિસ્ટ્રી વાંચી સંભળાવી.

‘તેમના કુટુંબમાં કોઈ નથી?’ ડામોરસાહેબ પ્રશ્ન પૂછીને ભૂતકાળમાં ડૂબી ગયા. વર્ષો પહેલાંના દાહોદની બાજુના રામપુરા ગામમાં રહેતું ગરીબ આદિવાસી કુટુંબ તેમની નજર સામે તરવરી ઊઠ્યું. બાપ દારૂડિયો હોવાથી જુવાન ઉંમરે લીવર ફેઈલ થતાં ગુજરી જવાથી માતા દિવાળીબહેન ઉપર તેમના એકના એક દીકરા ચકાના ભણતા અને ગુજરાનો ભાર આવી પડ્યો. રસ્તાની સાફસફાઈ અને લોકોનાં કપડાં-વાસણ કરી માંડમાંડ દિવાળીબહેન ગુજારો કરતાં. તેનાં દીકરાનું નામ હતું ચતુરભાઈ ચીમનભાઈ ડામોર પણ ગામમાં બધા તેને ચકો જ કહેતા હતા.

ચકાભાઈ ભણવામાં હોશિયાર હતા. બારમા ધોરણમાં બૉર્ડમાં બાણું ટકા સાથે સમગ્ર જિલ્લામાં પ્રથમ હતા. પણ હવે દિવાળીબહેનથી કામ થતું નહીં, તેથી તે ચકાને ભણવાનું બંધ કરીને પોતાના કામમાં જોતરાઈ જવાનો આગ્રહ કરતાં હતાં.

ચકાભાઈ તેની શાળાના તમામ શિક્ષકોના પ્રિય હતા, પણ કૃપાશંકર ત્રિવેદીની કૃપા તેની ઉપર સૌથી વધારે હતી. ચકાને મેરીટ લિસ્ટ પ્રમાણે બી. જે. મેડિકલ કૉલેજમાં એડમિશન મળતું હતું, પણ માતાના આગ્રહથી તે દ્વિધામાં પડી ગયો. ત્રિવેદીસાહેબને ખબર પડતાં તે પોતે ચકાને ઘેર દિવાળીબહેને મનાવવા આવ્યા.

આદિવાસી વિસ્તારમાં બ્રાહ્મણસાહેબને આવેલા જોઈ તમામ વસ્તી ટોળે વળી ચકાને ઘેર આવી.

‘બહેન, તમે ચકાને મેડિકલમાં ભણાવી ડૉક્ટર બનાવો.’ ત્રિવેદીસાહેબે કહ્યું.

‘સાહેબ, હવે મારાથી કામ થતું નથી. તેથી ચકાને મેડિકલમાં ભણાવવાના પૈસા લાવું ક્યાંથી ?’ દિવાળીબહેને પોતાની વ્યથા ઠાલવી.

‘બહેન, તેની ચિંતા ના કરો. હું બનતી મદદ કરતો રહીશ, અને ચકાને તેની મેરીટ ઉપર સ્કોલરશિપ અપાવી દઈશ.’ ત્રિવેદીસાહેબે વિશ્વાસપૂર્વક કહ્યું.

સાચે જ ત્રિવેદીસાહેબે ચકાને સ્કૉલરશિપ અપાવી, તેના રહેવા, ખાવાપીવાનો પ્રબંધ કરી આપ્યો. વચ્ચે વચ્ચે દિવાળીબહેનને પણ મદદ કરતા રહ્યા.

ચકાભાઈ ભણીગણીને એમ.ડી. થઈ બી.જે. મેડિકલ કૉલેજમાં જ આસિ. પ્રૉફેસર બન્યા ને બીજે જ વર્ષે દિવાળીબહેને અંતિમ વિદાય લીધી ત્યારે કહેતાં ગયાં ‘બેટા, ત્રિવેદીસાહેબને લીધે જ તું આટલો મોટો સાહેબ થયો છે, નહિતર તું પણ રોડ સાફ કરતો હોત. તેનું ૠણ ભૂલતો નહીં.’

વર્ષોનાં વહાણાં વાયાં ને ચકાભાઈ બની ગયા ડૉ. સી.સી. ડામોરસાહેબ, પ્રોફેસર ઑફ મેડિસિન. સમય પણ કેવા ખેલ ખેલે છે? આજે વર્ષો પછી ત્રિવેદીસાહેબ મળ્યા પણ કેવી હાલતમાં ? ડામોરસાહેબથી હાયકારો નીકળી ગયો.

અચાનક રેસિડન્ટ ડૉક્ટરના જવાબથી સાહેબ પાછા વર્તમાનમાં આવી ગયા.

‘સાહેબ, આમનાં પત્નીનું ગયા વર્ષે અવસાન થવાથી એકલા જ છે. એક દીકરો હતો. તે ભણી ગણી ડૉક્ટર બનીને અમેરિકા ગયો ને ત્યાંની ગોરી મૅડમને પરણી ઈન્ડિયા અને મા-બાપને સાવ ભૂલી જ ગયો. ઘરનું ભાડું છ મહિના સુધી ન ભરવાથી તેમને ફૂટપાથ પર લાવી દીધા.’

‘સારું સારું, તેની સારામાં સારી સારવાર કરજો. તેમને ખાવાપીવામાં તકલીફ ના પડવી જોઈએ. કપડાં પણ ફાટેલાં છે, લો આ હજાર રૂપિયા, બે જોડી કપડાં અને બીજી કોઈ જરૂરિયાત માટે’ કહીને ડામોરસાહેબે રૂપિયા તેના રેસિડન્ટને આપ્યા. બધાને નવાઈ લાગતી હતી, સાહેબને આ બ્રાહ્મણ સાથે શું સંબંધ હશે ? ‘કેટલાક સંબંધોને બધા ક્યાં સમજી શકે છે ?’

સાંજે પાંચ વાગે સાહેબનો વૉર્ડમાં ફોન આવ્યો, ‘ત્રીજા ખાટલાના દર્દીને કેમ છે ?’ સિસ્ટર ગભરાઈ ગયાં. તેણે બધા રેસિડન્ટ ડૉક્ટરોને કોલ કરી બોલાવી લીધા, બધા સમજી ગયા સાહેબ આ દર્દી માટે ગમે ત્યારે આવી શકે છે, તેથી ખૂબ જ ચીવટથી ઘનિષ્ટ સારવારમાં લાગી ગયા.

ડામોરસાહેબની મહેનત અને સ્ટાફની ઘનિષ્ટ સારવારથી ત્રિવેદીકાકા છ દિવસમાં સારા થઈ ગયા. ત્રિવેદીકાકાએ સાંભળ્યું હતું કે ડૉક્ટરો બહુ સેવાભાવી અને માયાળુ હોય છે, પણ આ ડામોરસાહેબ, આટલી બધી માયા કેમ રાખે છે, તે સમજાતું ન હતું.

‘સાહેબ, આ ત્રિવેદીકાકાને રજા આપીશું તો તે જશે ક્યાં ? તેને તો કુટુંબ કે ઘર કંઈ જ નથી.’ રેસિડન્ટે મૂંઝવણ બતાવી. ડામોરસાહેબે બીજા દિવસે રજા આપવાનું કહ્યું.

બીજા દિવસે સવારે ડામોરસાહેબનાં પત્ની, ગાડી અને ડ્રાઈવર સાથે અગિયાર વાગે સિવિલમાં આવી ગયાં. ત્રિવેદીકાકાને રજા આપી. ડામોરસાહેબ પોતે હાથ પકડી બહાર લઈ જવા લાગ્યા. તેની પાછળ આખો સ્ટાફ મદદ કરવા દોડ્યો. ત્રિવેદીકાકા શરમથી પાણી પાણી થઈ ગયા, આખો વૉર્ડ વિચારી રહ્યો હતો આ ગરીબ બ્રાહ્મણ નસીબદાર છે, પણ તેમને ક્યાં ખબર હતી, ડામોરસાહેબ તેમનું ઋણ ઉતારી રહ્યા છે.

ત્રિવેદીકાકા વિચારી રહ્યા, આવડા મોટા અમદાવાદમાં હું કઈ ફૂટપાથ પર રહીશ, ભીખ માંગવા ક્યાં બેસીશ, અહીં તો પોલીસ બહુ હેરાન કરે છે. કદાચ એટલે જ સાહેબ વૃદ્ધાશ્રમમાં વ્યવસ્થા કરતા લાગે છે.
નીચે ગાડીમાં બેસતાં ત્રિવેદીકાકા હજુ ક્યાં જવાનું છે, તે સમજી શકતા ન હતા. તેમણે પૂછ્યું, ‘ડૉક્ટરસાહેબ, આપની ગાડીમાં મારે ક્યાં જવાનું છે ?’

અત્યાર સુધી રોકી રાખેલું રહસ્ય ડામોરસાહેબે ધીમેથી ખુલ્લું કર્યું, ‘માસ્તરસાહેબ, આપને યાદ છે, ત્રીસ વરસ પહેલાં ચકા નામના આદિવાસી છોકરાને તમે મદદ કરી ડૉક્ટર બનાવ્યો હતો. હવે તેને આ ઋણનો ભાર ઉતારવાની તક તો આપો. તમારે હવે મને સાહેબ નહીં, ચકો જ કહેવાનું છે. તમારે હવે અમારે ઘેર જ રહેવાનું છે.’ ચકાને યાદ કરતાં ત્રિવેદીસાહેબ રડી પડ્યા, ‘અરે, ચકા તું, આટલો મોટો સાહેબ બની ગયો છે ?’ તેમ કહી ગળે લગાડી દીધો.

ઋણનો ભાર ઊતરતાં ડામોરસાહેબ હલકાફૂલ થઈ ગયા. એકલવ્યએ તેનો અંગૂઠો ગુરુ દ્રોણને અર્પણ કર્યો, તેના કરતાં પણ તે વધારે આનંદ અનુભવતા હતા.
ઉપર વૉર્ડમાંથી ડૉક્ટર્સ સિસ્ટર્સ અને દર્દીઓ ગુરુશિષ્યનું અજોડ મિલન જોઈ રહ્યાં. એશિયાની સૌથી મોટી હૉસ્પિટલના પ્રૉફેસર પહેલી વખત ભિખારી દર્દીને પોતાની ગાડીમાં બેસાડી ઘેર લઈ જતા હતા.
વારંવાર વાંચવા લાયક...રડાવી દે તેવો સાચો પ્રસંગ....

શનિવાર, 13 જુલાઈ, 2019

ભારતની અંતરિક્ષમાં લાંબી છલાંગ

પોતાના બીજા મિશન મુનની સાથે ભારત અંતરિક્ષમાં લાંબી છલાંગ ભરવા તૈયાર છે. આંધ્રપ્રદેશના શ્રી હરિકોટાના સીતશ ધવન અંતરિક્ષ કેન્દ્રથી 15મી જુલાઇના રોજ વહેલી સવારે 2 વાગ્યે 51 મિનિટ પર ચંદ્રયાન-2 લૉન્ચ થશે. લોન્ચના 52 દિવસ બાદ ચંદ્રયાન-2 ચાંદની સપાટી પર ઉતરશે. ભારતીય અંતરિક્ષ એજન્સી ઇસરો એટલે કે ઇન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઇઝેશન (ISRO)નું આ ખૂબ જ મહત્વકાંક્ષી મિશન છે. આવો જણાવીએ લોન્ચિંગથી લઇ ચાંદની સપાટી પર ઉતરવા સુધીની આખી પ્રક્રિયા અંગે. ચંદ્રની સપાટી પર દક્ષિણ ધ્રુવ પર ઉતારનારું યાન દુનિયાનું સૌપ્રથમ છે, આમ ઇસરોનું યાન અહીં પ્રવેશી ઇતિહાસ રચશે.

સોમવાર સવારે 2:51 વાગ્યે ચંદ્રયાન-2ને ભારતના સૌથી શક્તિશાળી રોકેટ GSLV MK-3થી લોન્ચ કરાશે. લોન્ચિંગ બાદ ચંદ્રયાન પૃથ્વીની કક્ષામાં પહોંચશે. 16 દિવસ સુધી આ પૃથ્વીની પરિક્રમા કરતાં ચાંદની તરફ આગળ વધશે. આ દરમ્યાન ચંદ્રયાનની વધુમાં વધુ ગતિ પ્રતિ સેકન્ડ 10 કિલોમીટર અને ઓછામાં ઓછી પ્રતિ કલાક 3 કિલોમીટર હશે.

16 દિવસ બાદ ચંદ્રયાન પૃથ્વીની કક્ષામાંથી બહાર નીકળશે. આ દરમ્યાન ચંદ્રયાન-2થી રોકેટ અલગ થઇ જશે. 5 દિવસ બાદ ચંદ્રયાન-2 ચાંદની કક્ષામાં પહોંચશે. આ દરમ્યાન તેની ગતિ 10 કિલોમીટર પ્રતિ સેકન્ડ અને 4 કિલોમીટર પ્રતિ સેકન્ડ રહેશે.

ચાંદાની કક્ષામાં પહોંચ્યા બાદ ચંદ્રયાન ચંદ્રમાની ચારેબાજુ અને ગોળ-ગોળ ચક્કર લગાવતા તેની સપાટીની તરફ આગળ વધશે. ચંદ્રમાની કક્ષામાં 27 દિવસ સુધી ચક્કર લગાવતા ચંદ્રયાન તેની સપાટીની નજીક પહોંચશે. આ દરમ્યાન તેની વધુમાં વધુમાં ગતિ પ્રતિ સેકન્ડ 10 કિલોમીટર અને ઓછામાં ઓછી સ્પીડ પ્રતિ સેકન્ડ 1 કિલોમીટર રહેશે.

ચાંદની સપાટીની નજીક પહોંચ્યા બાદ ચંદ્રયાન ચાંદના દક્ષિણ ધ્રુવની સપાટી પર ઉતરશે. પરંતુ આ પ્રક્રિયામાં 4 દિવસ લાગશે. ચાંદની સપાટીની નજીક પહોંચવા પર લેન્ડર (વિક્રમ) પોતાની કક્ષા બદલશે. પછી તે સપાટીની એ જગ્યાને સ્કેન કરશે જ્યાં તેને ઉતરવાનું છે. લેન્ડર ઓર્બિટરતી અલગ થઇ જશે અને અંતમાં ચંદ્રની સપાટી પર ઉતરશે.

લેન્ડિંગ બાદ લેન્ડર (વિક્રમ)નો દરવાજો ખુલશે અને તે રોવર (પ્રજ્ઞાન)ને રીલીઝ કરશે. રોવરને નીકળવામાં અંદાજે 4 કલાકનો સમય લાગશે. પછી તે વૈજ્ઞાનિક પરીક્ષણો માટે ચાંદની સપાટી પર નીકળી જશે. તેના 15 મિનિટની અંદર જ ઇસરોને લેન્ડિંગની તસવીરો મળવાનું શરૂ થઇ જશે.

આમ અલગ-અલગ તબક્કાની અંતર્ગત લોન્ચિંગના 52 દિવસ બાદ (16+5+27+4) ચંદ્રયાન ચાંદની સપાટી પર પહોંચી જશે. ચાંદની સપાટી પર પહોંચ્યા બાદ લેન્ડર (વિક્રમ) અને રોવર (પ્રજ્ઞાન) 14 દિવસ સુધી એક્ટિવ રહેશે. રોવર આ દરમ્યાન 1 સેન્ટીમીટર/સેકન્ડની ગતિથી ચાંદની સપાટી પર ચાલશે અને તેના તત્વોનો અભ્યાસ કરશે અને તસવીરો મોકલશે. અહીં 14 દિવસમાં કુલ 500 મીટર કવર કરશે. બીજીબાજુ ઑર્બિટર ચંદ્રમાની કક્ષામાં 100 કિલોમીટરની ઊંચાઇ પર તેની પરિક્રમા કરતા રહેશે. ઓર્બિટર ત્યાં 1 વર્ષ સુધી એક્ટિવ રહેશે.